KONFERENCJA NAUKOWA: KSIĄDZ KAROL FOX – KAPŁAN TRUDNYCH CZASÓW

14lis2013

Dnia 8 listopada 2013 r. w hali sportowo-widowiskowej przy Zespole Szkół Samorządowych w Starych Juchach odbyła się, dzięki inicjatywie Rzymsko – Katolickiej Parafii pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej w Starych Juchach, konferencja naukowa pn. „Ksiądz Karol Fox – kapłan trudnych czasów”.

Postać księdza Karola Foxa jest niezwykła w dziejach historii religii i funkcjonowania Kościoła katolickiego na terenach dawnych Mazur. Przyszło mu świadczyć posługę kapłańską w bardzo trudnych czasach. Był Warmiakiem mówiącym po polsku, choć z silnym niemieckim akcentem. W okresie międzywojennym był proboszczem parafii rzymsko – katolickiej  św. Adalberta (dziś Katedra p.w. Św. Wojciecha) w Ełku. W czasie II wojny światowej świadczył, wbrew zakazom hitlerowskich władz, posługę Polakom przebywającym na robotach przymusowych. Po zajęciu Ełku przez Armię Czerwoną, mimo gróźb i nakazów wyjazdu z ich strony, pozostał, aby dalej świadczyć usługi duszpasterskie mieszkańcom, którzy również pozostali. Został pierwszym proboszczem w powojennym Ełku i to z nim spotykali się doświadczeni przez wojnę, osiedlający Polacy. Istnieją świadectwa zagrożenia dla jego życia w ówczesnym okresie ze strony władz sowieckich. W 1946 roku został mianowany pierwszym proboszczem parafii w Starych Juchach. Pełnił tę funkcję do śmierci w 1953 r. Ksiądz Karol Fox, dzięki swojej pomocnej, heroicznej wręcz postawie, zyskał sympatię i poważanie tutejszych mieszkańców. Wyrazem tego było ufundowanie mu pomnika na cmentarzu tuż po śmierci.

Ksiądz Proboszcz Jan Adaszczyk podczas otwarcia konferencji tak wyjaśniał powody, dla których tę konferencję zorganizował:

„To raczej nie jest częsty przypadek, ażeby do mazurskiej wsi, nawet tak wielkiej i pięknej jak nasza, zawitali tacy dostojni goście, jacy dziś są tu z nami. Nie jest też codziennością organizowanie w wiejskich parafiach sesji naukowych poświęconych osobie jednego z jej proboszczów. Jednak nie w każdej parafii proboszczem była taka postać jak przewielebny ksiądz dziekan Karol Fox, kapłan, który 7 spośród 50 lat swojej posługi duszpasterskiej ofiarował tej ziemi i tutejszym ludziom – w podzięce Bogu za piękno tych terenów i szlachetne serca jej mieszkańców.

Przewielebny ksiądz dziekan Karol Fox na Mazurach spędził ponad 30 lat ze swej siedemdziesięcioczteroletniej ziemskiej wędrówki. Kiedy zmarł 15 stycznia l953 roku, tu właśnie, w Starych Juchach został pochowany. Warto zauważyć i podkreślić ten fakt, że posługa księdza odbywała się w okolicznościach trudnych z kilku względów. Objął on ełcką parafię katolicką tuż po zakończeniu I wojny światowej, boleśnie przegranej przez jego państwo. Ślady tej klęski do dziś napotykamy w różnych miejscowościach Mazur w postaci pamiątkowych słupów z nazwiskami poległych ich mieszkańców. Kryzys lat dwudziestych przeobraził się w narodowy socjalizm, zbrodniczy model państwa i społeczeństwa, wyrastający z tradycji pogańskich, jakże odległych od wartości katolickich. Lata trzydzieste to dla księdza katolickiego na Mazurach czas trudnego duszpasterstwa, zwłaszcza w środowisku niemal w stu procentach protestanckim. II wojna światowa to okres nie wymagający komentarza. I wreszcie lata powojenne, zmiana granic, przynależności państwowej Prus – w tym Mazur, Ełku, Starych Juch – ogromne ruchy migracyjne, zupełna zmiana proporcji wyznaniowych na tych terenach. Jednocześnie powstawały wówczas zręby ustroju, który na swoich sztandarach wypisał hasło walki z religią.

W sumie ksiądz Karol Fox w ciągu pięćdziesięciu służył Bogu i ludziom w dwu państwach, w czterech ustrojach, podczas dwóch wojen, dwóm wrogim sobie narodom, a także reprezentantom różnych wyznań. Na pewno w takich trudnych okolicznościach niełatwo pozyskać ludzką wdzięczność, uznanie czy miłość. Rzeczywiście ksiądz Fox to kapłan niełatwych czasów. Chociaż upłynęło już tyle lat od tamtych zdarzeń, ksiądz proboszcz Fox żyje w pamięci najstarszych parafian, a dla młodych staje się legendą. To mówi nam wiele o jego kapłaństwie.”

Celem konferencji było przede wszystkim przypomnienie tej godnej podziwu postaci księdza Karola Foxa oraz trudnych czasów, w których dane mu było świadczyć posługę kapłańską.

            W konferencji wzięli udział naukowcy regionaliści z następującymi referatami:

1.                  W cieni Pielakorni. Z mazurskich wierzeń i dziejów bajecznych – dr Jerzy Marek Łapo

2.                  Budowa struktur kościoła katolickiego na Mazurach – ks. prof. Andrzej Kopiczko z Olsztyna

3.                  Historia parafii rzymsko-katolickiej Stare Juchy – ks. dr Tadeusz Białous

4.                  Katolicy w przedwojennym Ełku – ks. dr Krzysztof Bielawny – Gietrzwałd

5.                  Stosunek władz komunistycznych do budowy struktur kościoła katolickiego na Mazurach 1945-1956 – dr Krzysztof Sychowicz – IPN w Białymstoku

6.                  Ksiądz Karol Fox w pamięci mieszkańców gminy Stare Juchy – dr Ryszard Skawiński

Odbiorcami byli głównie mieszkańcy gminy Stare Juchy oraz zaproszeni goście. Patronat zaś objęli: Jego Ekscelencja Ks. Biskup Jerzy Mazur – Biskup Ełcki, Wojewoda Warmińsko-Mazurski Marian Podziewski, Prezydent Miasta Ełku Tomasz Andrukiewicz oraz Wójt Gminy Stare Juchy Ewa Jurkowska – Kawałko.

Wydarzenie to odbyło się z wielkim sukcesem – wykłady prelegentów oraz oprawa graficzna w postaci 10-ciu tablic wg autorskiej merytorycznie koncepcji dr Rafała Żytyńca z Muzeum Historycznego w Ełku zyskały uznanie wśród gości i organizatorów.

W przygotowaniu jest wydawnictwo z referatami wygłoszonymi w trakcie konferencji.

© 2007-2017 Urząd Gminy Stare Juchy
Urząd Gminy Stare Juchy Pl. 500-lecia 4, 19-330 Stare Juchy, tel. +48(87)619-90-53, faks +48(87)619-90-53